Opinie: Beter benutten vraagt om ander beleid

Het EIB ziet weinig in optoppen, woningsplitsen en transformatie: de aantallen blijven achter bij de verwachtingen en de potentie zou beperkt zijn. Maar daarmee wordt volgens Sanne van Manen, oprichter van Platform Woonopgave, de verkeerde conclusie getrokken. Niet de potentie ontbreekt, maar het beleid om die potentie daadwerkelijk te benutten.

Dat de huidige aantallen schrikbarend achterblijven bij de potentie, die er wel degelijk is, klopt. Maar de conclusie om er dan maar mee op te houden, klopt niet. De tegenstelling ‘nieuwbouw versus bestaande bouw’ is in tijden van woningnood sowieso niet het juiste vertrekpunt.

Meer dan aantallen

De opgaves zijn namelijk groter dan enkel de aantallen. Alleen al in Rotterdam ligt de komende 25 jaar een opgave van 18 miljard euro voor funderingsherstel en onderhoud aan bestaande woningen. En door vergrijzing zullen de zorgkosten in de toekomst oplopen naar 43 miljard euro per jaar. Dit kan door ‘beter benutten’ hand in hand gaan met het toevoegen van woningen.

Gelijktijdig zullen netcongestie, drinkwatertekort, stikstof, waterkwaliteit, het personeelstekort in de bouw en het carbon budget voor de woningbouw de bouw niet doen versnellen. Het moet dus anders.

Hoe kan het wel slagen?

We moeten ons de omgekeerde vraag stellen: wat is er nodig om het wél te laten slagen? Ons beleid is er nog niet op ingericht dat mensen hun huis gaan opdelen of dat er verdiepingen op een dak worden bijgebouwd.

Om optoppen makkelijker te maken, moet er aan meerdere knoppen worden gedraaid: het grondbeleid, het omgevingsplan, het BBL, het appartementsrecht voor VvE’s en natuurlijk de parkeernorm.

Naast wet- en regelgeving veranderen ook processen. Voor corporaties is dit een nieuw traject dat de eerste keer meer tijd en energie kost. En er komen nieuwe spelers bij, zoals VvE’s, die niet bekend zijn met vergunningstrajecten of de taal uit het BBL. Complex, maar zeker te doen.

Zo heeft de gemeente Rotterdam de ontheffingsvergoeding bij optoppen voor betaalbare woningen afgeschaft, de parkeernorm aangepast, een speciaal loket met quickscan voor VvE’s ingericht en een handreiking opgesteld in begrijpelijke taal. Daarnaast werkt de stad aan een atlas om de potentie op kaart inzichtelijk te maken. De vruchten hiervan zijn nog niet geplukt.

Ontbrekend beleid

Als het gaat om woningsplitsen, kom ik vaak ouderen tegen die dit willen, maar geen idee hebben hoe ze dit moeten aanpakken. In veel gemeenten is er simpelweg nog geen beleid, waardoor mensen in zeer onduidelijke BOPA-trajecten belanden, die vaak op een ‘nee’ eindigen door een strenge parkeernorm.

Woningsplitsen gaat over een grote verspreiding van kleine aantallen. Begin eens met heldere taal en tekeningen, een eenvoudig proces, een kleine subsidie voor bewoners om een architect in te schakelen en een tijdelijke vrijstelling van de parkeernorm bij splitsen.

Bron: de Architect - 31 augustus 2026
Foto: Karel Doorman (Rotterdam) - Google Maps