Woningbouwgeld blijft liggen, terwijl miljarden worden aangekondigd
Het kabinet trekt vanaf 2029 jaarlijks €1 miljard extra uit voor woningbouw. Tegelijkertijd bleef in 2025 meer dan de helft van de begrote uitgaven van het ministerie van Volkshuisvesting onbenut.
Dat woningbouw in Nederland niet vanzelf gaat, blijkt onder meer uit de onderuitputting van de budgetten van het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). De Algemene Rekenkamer constateert dat in 2025 van de begrote €731 miljoen meer dan de helft is blijven liggen: €404 miljoen.
In de begroting maakte woonminister Elanor Boekholt-O’Sullivan bekend dat het kabinet vanaf 2029 elk jaar €1 miljard nieuw geld in de woningbouw steekt. De vraag is of de structurele hindernissen, zoals stikstof, netcongestie en een tekort aan ambtelijke capaciteit bij gemeenten, tijdig worden opgelost.
Geld blijft onbenut
In 2025 bleef €122 miljoen aan huurtoeslag onuitgekeerd, omdat er minder toeslagontvangers waren dan verwacht. Daarnaast bleef €64 miljoen van de Woningbouwimpuls liggen, onder andere door de samenloop met de subsidieregeling Woningbouw op Korte Termijn (WokT).
Ook bleef €37 miljoen ongebruikt doordat de Wet versterking regie volkshuisvesting vertraagd werd behandeld. Gemeenten en provincies hoefden daardoor in 2025 niet financieel ondersteund te worden bij hun uitvoeringskosten. Ook bij flexwoningen, grootschalige rijksprojecten, ouderenhuisvesting en industriële woningbouw zat het tegen.
Actieplan versnelling woningbouw
Het kabinet presenteerde daarom het Actieplan Versnelling Woningbouw, met ongeveer vijftig maatregelen waarbij meerdere ministeries betrokken zijn. De Algemene Rekenkamer is positief over deze integrale aanpak, nadat zij eerder had gewaarschuwd dat problemen in de woningbouw onvoldoende in samenhang werden bekeken.
Het actieplan richt zich ook op belemmeringen buiten het ministerie van VRO. Zo wordt het partnerbegrip in de Algemene Ouderdomswet (AOW) versimpeld, zodat naar verwachting meer mensen hun woning gaan delen. In 2028 moet het eerste deel van een crisiswet tegen netcongestie van kracht worden. Daarnaast wordt gewerkt aan meer drinkwaterproductie, zodat nieuwe woningen niet zonder kraanwater komen te zitten.
Op stikstofgebied wordt gehoopt dat uiterlijk eind 2027 een rekenkundige ondergrens komt voor de modelleringen van stikstofuitstoot. Ook moet rekening worden gehouden met strengere Europese luchtkwaliteitsnormen vanaf 2030, die in theorie minstens 47.000 woningen kunnen treffen.
Investeringsruimte blijft punt van zorg
Het kabinet heeft met het actieplan nog geen sluitend financieel antwoord op de woningbouwopgave. De taskforce erkent dat de investeringscapaciteit van woningcorporaties ontoereikend blijft.
De Woonalliantie, waarin belangrijke partijen uit de woningbouwsector samenwerken, vraagt daarom om een einde aan de belastingheffing in box 3 over papieren winsten, een verdere verlaging van de overdrachtsbelasting en het volledig schrappen van de vennootschapsbelasting voor woningcorporaties.
Het actieplan laat daarmee zien dat extra geld alleen niet voldoende is. Ook de financiële haalbaarheid van projecten en de capaciteit om plannen uit te voeren, bepalen hoeveel woningen daadwerkelijk worden gebouwd.
Veel factoren spelen mee
De woningbouwopgave wordt bovendien bemoeilijkt door stikstofproblemen en netcongestie. Ook internationale conflicten, zoals die in Oekraïne en Iran, blijven de bouwkosten en rente opstuwen.
Het kabinet wil met het actieplan de belangrijkste belemmeringen aanpakken, maar het blijft de vraag of de maatregelen snel genoeg effect hebben. Zolang budgetten niet worden benut en structurele knelpunten blijven bestaan, dreigt ook nieuw woningbouwgeld niet volledig in extra woningen te worden omgezet.
Bron: Binnenlands Bestuur - 29 september 2026
Foto: Unsplash
