Netbewust bouwen kan woningbouw versnellen
CE Delft: slimme oplossingen voor netcongestie kunnen duizenden woningen extra mogelijk maken, maar de kostenverdeling moet nog worden bepaald
De Nederlandse wooncrisis duurt voort, terwijl ons land tegelijk kampt met een overvol stroomnet. Dit remt de woningbouw, omdat er onvoldoende capaciteit is om nieuwe woningen aan te sluiten. Uit onderzoek van CE Delft, uitgevoerd in opdracht van Werkgroep Netbewuste Nieuwbouw, blijkt dat netbewust nieuwbouwen kan bijdragen aan het terugdringen van het woningtekort. Door slimme oplossingen in te zetten, kunnen de beperkingen van netcongestie deels worden omzeild.
CE Delft vergeleek vijf netbewuste nieuwbouwscenario’s met een referentiescenario. In dat laatste scenario kunnen in een fictieve wijk tot 2030 slechts 820 nieuwe woningen worden gerealiseerd vanwege de drukte op het stroomnet.
In de eerste twee netbewuste scenario’s kunnen in dezelfde wijk respectievelijk 1.000 en 1.250 nieuwe woningen worden gebouwd. Dat komt onder meer doordat deze woningen beter zijn geïsoleerd en warmtepompen en huishoudelijke apparaten slim worden aangestuurd.
Ook op wijkniveau kan de impact op het net worden verlaagd. In het derde scenario krijgt de wijk een collectieve batterij en in het vierde scenario een gasturbine. In beide gevallen kunnen tot 2030 zo’n 1.000 woningen worden gerealiseerd.
In het vijfde scenario wordt gewacht tot de benodigde netverzwaring is gerealiseerd. Ook dan kunnen 1.000 nieuwe woningen worden gebouwd, maar dat duurt tot 2040.
Maatschappelijke winst
Vier van de vijf scenario’s leveren volgens CE Delft per saldo maatschappelijke winst op. Het tweede scenario scoort het hoogst, omdat daarin de meeste extra woningen worden gebouwd. Ook de oplossingen met een batterij of gasturbine komen positief uit de analyse.
Het minst aantrekkelijk is wachten op netverzwaring. Het probleem zijn volgens CE Delft niet zozeer de kosten voor extra netcapaciteit, maar de verloren tien jaar waarin mensen niet in die woningen kunnen wonen. Uitstel van woningbouw heeft daarmee een maatschappelijke prijs.
Wie betaalt de meerkosten?
Daar zit tegelijkertijd een belangrijk probleem. De maatschappelijke baten en de kosten van netbewust bouwen komen niet bij dezelfde partijen terecht. De winst bestaat vooral uit extra woongenot, doordat meer mensen een woning kunnen krijgen.
De extra kosten belanden volgens CE Delft waarschijnlijk vooral bij eigenaar-bewoners, woningcorporaties en huurders. Als ontwikkelaars de hogere bouwkosten niet volledig kunnen doorberekenen, kan dat bijvoorbeeld leiden tot lagere grondprijzen en minder inkomsten voor gemeenten.
CE Delft pleit daarom voor afspraken over wie de rekening van netbewust bouwen draagt. Ook kan compensatie nodig zijn. Zonder afspraken over betaalbaarheid en kostenverdeling dreigt netbewuste nieuwbouw moeilijk van de grond te komen.
Vervolgonderzoek
Het rapport is in ontvangst genomen door de Werkgroep Netbewuste Nieuwbouw, waarin de provincies Utrecht, Flevoland en Gelderland samenwerken met het ministerie van VRO, netbeheerders, woningcorporaties en marktpartijen.
De provincie Utrecht ziet de onderzoeksresultaten als onderbouwing om netbewust bouwen verder te stimuleren. Minister Elanor Boekholt-O’Sullivan heeft inmiddels aangekondigd dat er een eigen vervolgonderzoek komt naar de kosten en baten van netbewust bouwen.
Bron: Consultancy.nl - 11 september 2026
Foto: Unsplash
